معرفی و نقد کتاب جامعه شناسی تحریفات عاشورا | بلاگ

معرفی و نقد کتاب جامعه شناسی تحریفات عاشورا

تعرفه تبلیغات در سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

معرفی و نقد کتاب جامعه‌شناسی تحریفات عاشورا

کتاب «جامعه‌شناسی تحریفات عاشورا» گزارشی است انتقادی ـ آسیب شناختی به مقتل‌ها، روضه‌ها و ادبیات منظوم در عاشورا است و با نگاهی علمی و جامعه‌شناسانه، دلایل ورود تحریفات به حادثه عاشورا را بررسی می‌کند،  بخش نخست کتاب  (شامل شش فصل) به مبانی نظری تحریف‌شناسی، بررسی رویکردهای متفاوت به فرهنگ عاشورا، رویکرد جامعه‌شناختی به فرهنگ عاشورا، عاشورا، نگاه بشری یا فرابشری، فرهنگ عاشورا و نگرش‌های تحریف آلود، واقعه و در نهایت فرهنگ عاشورا در روزگار مدرن اختصاص دارد. بخش دوم نیز که حدود دو فصل است، نقد و تحلیل منابع مکتوب فرهنگ عاشورا و نیز تحریف‌شناسی و فرهنگ عاشورا را شامل می‌شود. در عین حال، بخش سوم کتاب، حدود چهار بخش است و بحث حوزه ادبیات عاشورا را مطرح می‌کند. بخش چهارم کتاب نیز به تحریف‌شناسی در حوزه عزاداری و تغذیه اختصاص دارد.

اصلاً چرا باید به تحریفات عاشورا پرداخت؟ مگر کم است مسائل ریز و درشت بسیار مهمی که پرداختن به آنها، هم باعث گشودن گره‌های معرفتی می‌شود و هم کارکرد عملی اجتماعی خواهد داشت؟ با این وصف چرا این همه از ناحیهٔ روشنفکران دینی دربارهٔ بررسی تحریفات عاشورا، اصرار و ابرام دیده می‌شود؟

فرهنگ و مناسک عاشورا، هم از دیرباز تاکنون مورد اقبال عام واقع شده است، هم واجد ادبیاتی قوی، غنی و متنوع است و هم  از گلوگاه‌های حساس معرفتی- عملی مسلمانان است که توجه ناظران (هم بی­طرف و هم مغرض) درونی و بیرونی را به خود کشانده است.

 در توجیه دلیل/ علت بررسی تحریفات عاشورا به همین یک نکته می­توان بسنده کردکه که حتی اگر هیچ یک از دغدغه­های دینی را هم در نظر نگیریم در راستای نوسازی و توسعۀ فرهنگی جامعۀ معاصر باید اعتراف کرد که ما برای فهم مدرنیته،که به روایت یورگن هابرماس، بویژه در دو بُعد سیاسی و زیباشناختی تجلی یافته، بر مبنای فرهنگ خود، به ناگزیر با حجم انبوهی از  مشکلات فرهنگی - زبانی، تاریخی و دینی- اخلاقی روبه­رو خواهیم شد و گسترده­تر و مهم­تر از همه وجوه، همین وجه عُرفی/ دینی است که در برابر پذیرش مفاهیم جدید الولاده‌، مقاومت می­کند. در یک نگاه جامعه­شناختی حتی می­توان گفت که بدون اعتقاد به دین هم­، باید قبول کرد که ایجاد و آفرینش هر تحول اجتماعی به یک پیش شرط مهم  مشروط است:‌ نقد وجوه اجتماعی دین.

نویسنده کتاب در بحث از انگیزه خود برای نگارش این کتاب، گفت: برای من، عاشورا علاوه بر اینکه انگیزه‌های دینی دارد، موضوعی است که به نظرم هنوز خیلی جای کار علمی و تحلیلی دارد. کارهای زیادی در این زمینه انجام شده، مثل کتاب "حماسه حسینی" اثر شهید مطهری، کتاب‌های "پدر، مادر، ما متهمیم"، "پس از شهادت" و ... اثر مرحوم دکتر شریعتی، کارهای ارزشمند مرحوم صالحی نجف‌آبادی که همه جای تقدیر دارند؛ ولی چیزی که باعث شد من اقدام به تألیف این کتاب کنم، این بود که درباره ادبیات تحلیلی عاشورا و نیز نگاه معرفتی به این مقوله کارهای بسیار کمی انجام شده و در واقع، دغدغه من نیز طرح این محورها بود.

در عین حال، بحث کردن در مورد خرافه و تحریف بسیار دشوار است، به‌خصوص که مرز خرافه با معنویت بسیار باریک بود و گاه به تبع شرایط و اقلیمی که در آن زندگی می‌کنیم، خرافه و معنویت جابجا می‌شوند. چیزی که در هند به عنوان چند خدایی مطرح است، برای ما نوعی خرافه یا تحریف دینی است و خیلی چیزهایی که برای ما ایمان و آرمان و باور و معنویت است، برای هندی‌ها یا برخی ادیان دیگر شوخی تلقی می‌شود. از سوی دیگر، باید توجه داشت خرافه و تحریف بحثی نیست که مختص فرهنگ عاشورا باشد، شما اگر در مسیحیت هم وارد شوید، حتی در تیپ‌شناسی اولیاء این دین نیز نکاتی می‌بینید. مثلاً مسیح کسی است که بین سوریه و فلسطین به دنیا آمده و طبعاً باید مثل مردم آنجا، سیاه چشم و سیاه مو باشد ولی اسطوره مسیح تبدیل به یک چهره موبور اروپایی می‌شود. این بدان معناست که لباسی از جنس آرزوهای مومنان به قامت اولیاء دین دوخته می‌شود که خیلی هم تناسب تاریخی با آن شخصیت‌ها ندارد. حال از این صفات ظاهری که بگذریم، در مباحث محتوایی و مفهومی ادیان نیز می‌بینیم که تحریف، همواره به عنوان یک بحث عمومی، موضوعیت دارد.

اساساً رویکرد معرفت شناختی به فرهنگ عاشورا، باعث اصلاح و ایجاد تحولات مثبت بنیادین در آن خواهد شد. در فلسفه و دانش معرفت شناسی، این اصل مسلم مطرح است که در اندیشه انسان همواره احتمال خطا وجود دارد و عقاید و باورهای ما ممکن است تحت تاثیر تاریخ، جامعه، زبان و تمایلات نفسانی دچار خطاهای سیستماتیک یا غیر سیستماتیک شود. حتی اگر عقیده ای صحیح هم باشد نمی تواند تمام حقیقت باشد، بر همین مبنا، هرگز هیچ کس نمی تواند و نباید خود را از تصحیح، تکمیل و تعمیق معرفت های متنوع و اساسی خود در ادوار مختلف حیات فکری مستغنی بداند. نقد عقلانی پاسخ های جاری و موجود و نیز دریافت و فهم مدلل مسائل معرفتی، باید مهم ترین دغدغه و وظیفه دین ورزان معاصر باشد. نگرش انتقادی به اعتقادات منجر به تقدس زدایی از آنها، شکاکیت و نسبیت نخواهد شد، بلکه پیله ها و تارهای سست خرافات و طامات و برخی قداست های موهوم و خودبافته را به یکسو خواهد افکند. پس از وقوع حادثه عاشورا، این جریان به نحو جدی موضوع بحث متفکران واقع شده و نظریات متنوعی در تحلیل آن ارائه گردیده است. بررسی و تبیین رویکردهای متنوع و متعدد موجود، فراروی این کتاب است که از چهار منظر و رهیافت حادثه عاشورا بررسی شده است: 1- رهیافت تاریخی، 2- رهیافت اسطوره ای عرفانی، 3- رهیافت جامعه شناختی، 4- رهیافت حکومتی - سیاسی.

معرفی و نقد سریال های کره ای,معرفی و نقد کتاب,معرفی و نقد کتاب کوری,معرفی و نقد فیلم,معرفی و نقد سریال عشق بی پروا,معرفی و نقد سریال کره ای,معرفی و نقد رمان سیاه بازی,معرفی و نقد کتاب لولیتا,معرفی و نقد رمان,معرفی و نقد رمان سیگار شکلاتی,...
نویسنده : بازدید : 20 تاريخ : سه شنبه 4 آبان 1395 ساعت: 13:14